GEPASSIONEERDE FOKKERS
BLIJVEN LEREN.

Gebitsverzorging bij showhonden

Archiefdocument IAMS COMPANY

Iams is sinds 1999 een gedeponeerd handelsmerk van The Procter & Gamble Company. Dit is een archiefdocument dat in het verleden is gebruikt door Iams Pet Food of voor Iams Pet Food-producten. Alle vermeldingen in dit document dienen te worden geplaatst in de context van de tijd en geografische locatie van het eerste gebruik, aangezien de omstandigheden en producten in de tussentijd mogelijk zijn veranderd. Producten en bijbehorende gegevens zijn uitsluitend van toepassing op de VS. Deze documenten mogen uitsluitend worden gebruikt met toestemming van P&G.

GEBITSVERZORGING BIJ SHOWHONDEN

Maurice H. Docton, DVM
Research & Development Division
The Iams Company, Lewisburg, Ohio, USA
Breeder's Symposium 2002

INLEIDING

De laatste 25 jaar is de interesse in tandheelkundige zorg voor gezelschapsdieren explosief toegenomen en kennis over tandziekten en de behandeling ervan blijft zich ontwikkelen. Pas in 1988 kwam er een speciale opleiding voor tandheelkunde bij dieren en zelfs nu zijn er slechts 55 gediplomeerde dierentandartsen. Dit staat in sterk contrast met het American College of Veterinary Surgeons waarbij meer dan 800 gekwalificeerde artsen zijn geregistreerd.¹ Hoewel er vele parallellen zijn tussen tandheelkunde bij mensen en tandheelkundige zorg voor dieren, bestaan er voldoende verschillen om dierenartsen en dierenbezitters de komende jaren uit te dagen.

GEBITSPROBLEMEN BIJ HONDEN

De gebitsproblemen die veel voorkomen bij honden zijn anders dan die bij mensen. Vanwege de verschillen in de vorm van hun tanden zijn honden lang niet zo vatbaar voor de vorming van gaatjes als mensen. Gebitsschade vanwege demineralisatie komt niet veel voor omdat het speeksel van de hond minder zuur is dan menselijk speeksel.²

De drie meest voorkomende gebitsproblemen bij honden zijn:

1. slechte adem,
2. ontstoken tandvlees, en
3. periodontale aandoeningen.²

Wie de ware aard van gebits-/mondgezondheid wil begrijpen, moet weten wat de termen plaque, tandsteen en periodontale aandoeningen inhouden.

PLAQUE

Plaque is een zacht, dun laagje bijproducten van de voeding, speeksel en bacteriën dat op een tand wordt afgezet. Het is voor het blote oog niet zichtbaar. Plaque wordt ook wel biofilm genoemd.³

TANDSTEEN

Tandsteen is hard, geelbruin materiaal dat ontstaat als gevolg van de opeenhoping van plaque en de eventuele verharding ervan door calcificatie. Tandsteen wordt ook wel calculus genoemd.³

PERIODONTALE ZIEKTE

Periodontale aandoeningen verwijst naar een groep tandaandoeningen. Hiertoe behoren combinaties van ontstoken tandvlees, schade aan het aanhechtingsweefsel van de tanden, verlies van bot rond de tanden en het losraken van tanden.³ Periodontale aandoeningen zijn de meest voorkomende gezondheidsproblemen die dierenartsen bij honden zien (afbeelding 1); ongeveer 85% van de volwassen honden heeft hier last van.⁴

GEBITSVERZORGING BIJ SHOWHONDEN

De gezondheid en conditie van het gebit van de hond zijn bijna vanaf de geboorte een aandachtspunt. Problemen met tanddoorbraak, beetanomalie en scheefstaande tanden kunnen grote kauwproblemen veroorzaken die een rechtstreekse invloed hebben op de algehele voeding en gezondheid. Deze problemen kunnen ertoe leiden dat de hond niet geschikt wordt bevonden en wordt uitgesloten van deelname als showhond, zoals beschreven in de afzonderlijke rasstandaarden van de American Kennel Club (AKC).

De AKC-richtlijnen in deel 8 van hoofdstuk 11 van de regels voor hondenshows stellen dat "procedures die worden beschouwd als een verandering in het uiterlijk door kunstmatige middelen en die een hond uitsluiten van deelname aan shows zijn, maar worden niet beperkt tot… 6. Restoratieve tandheelkundige ingrepen, het gebruik van orthodontische bandjes of beugels op de tanden of enige verandering van de tandboog."⁵

Anders gezegd, ziet de AKC procedures zoals de plaatsing van kapjes op tanden, het gebruik van orthodontische instrumenten (beugels) of procedures die een beschadigde tand herstellen naar zijn oorspronkelijke uiterlijk als een reden voor diskwalificatie voor shows. Omdat de volwassen hond slechts één set tanden krijgt, wordt het behoud van een goede mondgezondheid een belangrijk punt voor een hond die voortdurend scherp wordt beoordeeld door juryleden die onvolkomenheden in het uiterlijk proberen te vinden.

Hoewel beetanomalieën en scheefstaande tanden genetisch beïnvloed kunnen zijn, is er enig bewijs dat ruwe spelletjes met puppy's, zoals touwtrekken met een koord of handdoek, tandbeschadigingen kunnen veroorzaken. Bovendien kunnen koorts en andere vormen van trauma of letsel de tanden van een puppy zodanig beschadigen dat de uitlijning ervan daardoor wordt gewijzigd wanneer ze volwassen zijn. Ook kauwen op ongeschikte voorwerpen wat het afbreken van melktanden tot gevolg heeft, kan de uiteindelijke stand van de volwassen tanden beïnvloeden. Uiteindelijk kan de breuk van een permanente, volwassen tand resulteren in het verlies van de tand en een onooglijk gat dat zelfs een afgeleid jurylid nog ziet. Een gebroken tand met een blootliggende zenuw is een voortdurende bron van ongemak voor het dier als deze niet wordt getrokken of er geen wortelkanaalbehandeling wordt uitgevoerd. De hond ervaart een gevoeligheid voor warmte en kou, bij het kauwen en zelfs de beweging van lucht in het gebied als het door de bek ademt.

Een ander belangrijk element van de mondgezondheid is het onderhouden van een gezonde omgeving in de bek zelf. Zelfs in de puppytijd is het poetsen van de tanden van het beestje een van de eerste stappen tot een gezond gebit. De reden dat met het poetsen moet worden gestart als de hond nog een puppy is, heeft meer te maken met gedrag dan dat het een medische reden heeft. Jong geleerd is immers oud gedaan! Met andere woorden: het is makkelijker om puppy's aan het poetsen te laten wennen als u er vroeg in hun leven mee begint (afbeelding 2). Via dierenartsen en dierenspeciaalzaken is een breed assortiment tandenborstels en tandpastasmaakjes verkrijgbaar.

Hoewel gebitsreiniging door de dierenarts uiterlijke problemen kan oplossen die ontstaan wanneer de tanden thuis niet worden gepoetst, moeten we niet vergeten dat dit een procedure onder algehele narcose is en dat dit aardig prijzig kan zijn. Afhankelijk van de voorkeur van de dierenarts kan een preventieve behandeling bestaan uit handmatig en ultrasoon afschrappen om bestaande plaque en tandsteen te verwijderen, een vorm van subgingivale reiniging en het polijsten van de tandoppervlakken met een lichtschurende puimsteen. Bij de preventieve gebitsbehandeling worden plaque en tandsteen boven en onder de tandvleeslijn verwijderd en door het polijsten worden minuscule putjes in het tandglazuur verwijderd zodat plaque er zich niet zo gemakkelijk op kan afzetten. Als richtlijn voor honden wordt aanbevolen elke 12 tot 18 maanden een gebitsreiniging door de dierenarts te laten uitvoeren als er geen tekenen van periodontale aandoeningen zijn. Dieren met tandvleesproblemen of andere ongemakken die duiden op periodontale problemen hebben baat bij een gebitsreiniging die elke 6 tot 12 maanden wordt uitgevoerd.⁶

Wanneer de opeenhoping van bacteriën en bijproducten van voeding ongehinderd doorgaat en uiteindelijk verhardt tot de zichtbare, geelbruine tandsteen op de tanden, kunnen de tanden zelf loskomen, kan botverlies in de kaken ontstaan en kan er schade ontstaan aan de interne organen in het lichaam van de hond, zoals de nieren en het hart.⁷

GEBITSPROBLEMEN TEGENGAAN MET VOEDING

Wat kunnen wij als hondenbezitters doen om ervoor te zorgen dat de tanden blijven staan waar ze moeten staan en dat liefst zo lang mogelijk? De drie "peilers" van de mondhygiëne/gebitsverzorging zijn het dagelijks poetsen, reiniging van de tanden door de dierenarts en voeding. Omdat helaas slechts weinig mensen de tanden van hun hond daadwerkelijk poetsen⁸ en veel hondenbezitters er niet happig op zijn hun dier onder narcose te laten behandelen, kan voeding een belangrijk element zijn in de gebitsverzorging van honden.

Al sinds begin 1900 is bekend dat droge hondenbrokken de opeenhoping van tandsteen beter verhinderen dan natte voeding of blikvoeding. Korte tijd geleden is men begonnen met de toevoeging van voedingsvezels om de "borstelwerking" van de brokjes te verbeteren wanneer de tanden de afzonderlijke brokjes doorboren. Deze borstelwerking werd in het verleden bewerkstelligd door de vezels in een bepaalde richting te leggen om de reinigende werking of de schurende eigenschappen van de brokjes te verbeteren. The Iams Company heeft onlangs een exclusief productieproces geïntroduceerd waardoor een bron van fosfor kan worden toegevoegd aan het gehele assortiment honden- en kattenvoeding van Eukanuba®.

De fosforbron wordt aangebracht op het oppervlak van de voeding in de vorm van microreinigingskristallen die het tandoppervlak afschrobben terwijl de hond eet. Deze kristallen helpen niet alleen de tanden schoon te borstelen terwijl de dieren eten, maar zorgen er tevens voor dat de vorming van tandsteen na het fysieke kauwen wordt vertraagd. Tijdens het fijnmalen van de brokjes door het kauwen worden de kristallen opgenomen in de opeengehoopte bacteriën en bijproducten van de voeding op het tandoppervlak (plaque). Hierdoor wordt de vorming van tandsteen onderbroken.

Tests hebben een vermindering van 55% in de vorming van tandsteen aangetoond bij honden die een dieet kregen met de microreinigingskristallen van het Eukanuba Dental Defense System™ in vergelijking met hetzelfde dieet zonder het Dental Defense System. Omdat fosfor een voedingsstof is die de hond nodig heeft als basismineraal voor vitale lichaamsfuncties, hoeven er geen concessies te worden gedaan voor wat betreft de gunstig effecten van deze voeding. Die is geschikt voor alle levensfasen en -stijlen van volwassen dieren. Aangezien puppy's gedurende hun eerste levensjaar een geheel nieuw gebit krijgen, is het Dental Defense System niet toegevoegd aan de Eukanuba™-puppyvoeding.

SAMENVATTING

Een stralende, schone tandboog is een belangrijke succesfactor in het uiterlijk van een goede showhond. Gave, gezonde tanden zijn een directe weerspiegeling van de zorg die aan de hond wordt besteed. Door zorgvuldige gebitsverzorging thuis, professionele zorg door de dierenarts en het juiste dieet kan de liefhebber een proactieve invloed hebben op de gezondheid en het uiterlijk van tanden en tandvlees.

Eukanuba en Eukanuba Dental Defense System zijn gedeponeerde handelsmerken van The Iams Company.

REFERENTIES

1. American Veterinary Medical Association Directory; 2001
2. Dental health and diet. In: Case LP, Carey DP, Hirakawa DA, Daristotle L, eds. Canine and Feline Nutrition: A Resource for Companion Animal Professionals, 2nd ed. St. Louis: Mosby, 2000; 477-488.
3. DorlandOs Illustrated Medical Dictionary, 28th ed. Philadelphia: W.B. Saunders, 1994.
4. Auvil JD. Managing dental health in companion animals: oral health care options, in Proceedings. Current Perspectives in Canine and Feline Dental Health Management, 2002 North American Vet Conference; 13-18.
5. American Kennel Club website; available at www.akc.org
6. Aller S. Dental home care and preventative strategies. Sem Vet Surg Small Anim 1993; 8:204-212.
7. DeBowes LJ, Mosier D, Logan E, Harvey CE, Lowry S, Richardson DC. Association of periodontal disease and histologic lesions in multiple organs from 45 dogs. J Vet Dent 1996; 13:57-60.
8. Gengler W. Veterinary clinical dentistry, in Proceedings. Current Perspectives in Canine and Feline Dental Health Management, 2002 North American Vet Conference; 7-12.